Nhiều người muốn lái xe ở Nhật nhưng lại băn khoăn như “Tôi không hiểu rõ quy trình đổi bằng lái nước ngoài” hoặc “Tôi lo không biết phải làm gì, ở đâu”. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ sắp xếp các điều kiện, giấy tờ cần thiết và quy trình trong ngày khi đổi từ bằng lái nước ngoài sang bằng lái xe Nhật Bản theo cách đơn giản nhất có thể. Chúng tôi cũng sẽ giải thích kèm theo những điểm dễ gây nhầm lẫn đối với người đến từ nhiều quốc gia như Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia, Nepal… vì vậy hãy đọc và đối chiếu với tình huống của bạn.

Đổi bằng lái nước ngoài là thủ tục xin cấp giấy phép lái xe của Nhật Bản dựa trên giấy phép lái xe đã取得 tại quốc gia/khu vực ngoài Nhật Bản. Thay vì bắt đầu từ con số 0 để lấy bằng tại trường dạy lái hoặc trung tâm sát hạch ở Nhật, có thể hiểu đây là cơ chế chuyển đổi từ giấy phép lái xe nước ngoài còn hiệu lực mà bạn đang có sang quyền được lái xe tại Nhật.
Đối tượng áp dụng, về nguyên tắc, là người có giấy phép lái xe của quốc gia/khu vực được Nhật Bản chấp nhận cho phép nộp hồ sơ đổi bằng, và đã lưu trú tại quốc gia/khu vực đó trong một khoảng thời gian nhất định trở lên. Trong nhiều trường hợp, điểm quan trọng là “đã lưu trú tại quốc gia đó từ 3 tháng trở lên và đã取得/ sử dụng bằng lái”. Ngoài ra, để tiến hành thủ tục tại Nhật, bạn sẽ được yêu cầu nộp các giấy tờ liên quan đến tình trạng cư trú và xác minh danh tính.
Ngược lại, với trường hợp lưu trú ngắn hạn vì mục đích du lịch hoặc chỉ có giấy phép lái xe nước ngoài đã hết hạn, có những trường hợp việc nộp hồ sơ đổi bằng sẽ khó thực hiện. Trước hết, điều quan trọng là bạn cần sắp xếp lại “bằng lái của mình thuộc quốc gia nào” và “khi取得 bằng thì mình đã ở quốc gia đó bao lâu”.
Quy trình đổi từ bằng lái nước ngoài sang bằng lái Nhật có thể khác nhau đôi chút tùy theo từng tỉnh/thành, nhưng các bước cơ bản thì giống nhau. Nắm được tổng quan sẽ giúp bạn chuẩn bị cụ thể dễ dàng hơn.
Trước tiên, hãy xác nhận tại Trung tâm cấp bằng lái hoặc điểm thi sát hạch thuộc khu vực quản lý nơi bạn cư trú xem có thể thực hiện thủ tục đổi bằng hay không. Sau đó, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ cần thiết (bằng lái nước ngoài, bản dịch, thẻ cư trú, ảnh, v.v.) và nộp hồ sơ tại quầy. Khi nộp, có thể sẽ có phần hỏi đáp ngắn về bằng lái và lịch sử lưu trú của bạn.
Sau đó, bạn sẽ được hướng dẫn về kiểm tra năng lực, thi lý thuyết, thi thực hành, v.v. Việc cần đến mức nào sẽ khác nhau tùy theo quốc gia/khu vực xuất thân và loại bằng. Tuy nhiên, tùy quốc gia/khu vực, có thể được miễn một phần hoặc toàn bộ thi lý thuyết và/hoặc thi thực hành. Cuối cùng, nộp lệ phí cấp bằng và nhận giấy phép lái xe Nhật Bản. Việc sớm xác nhận bạn cần thi đến bước nào là rất quan trọng để lập kế hoạch thời gian.
※Nội dung thủ tục và việc có thi hay không có thể thay đổi tùy khu vực và thời điểm, vì vậy vui lòng kiểm tra thông tin mới nhất tại từng Trung tâm cấp bằng lái.
Điều đầu tiên cần kiểm tra là “bằng lái nước ngoài của bạn có thuộc diện được đổi tại Nhật hay không”. Nếu là loại bằng không được Nhật Bản xem là đối tượng đổi, bạn có thể sẽ cần tiến hành lấy bằng mới trong nước Nhật thay vì đổi bằng lái nước ngoài. Ngoài ra, ngay cả trong cùng một quốc gia, cách xử lý cũng có thể khác nhau tùy theo loại bằng (xe con, xe máy, xe tải lớn, v.v.).
Một điều kiện lớn khác là “thời gian lưu trú tại quốc gia đó”. Thông thường, bạn được yêu cầu đã lưu trú tổng cộng từ 3 tháng trở lên tại quốc gia/khu vực nơi取得 bằng. Đây là điều kiện nhằm xác nhận rằng bạn không chỉ lấy bằng rồi lập tức quay lại Nhật, mà đã có một mức kinh nghiệm lái xe nhất định tại quốc gia đó. Vì cần chứng minh thời gian lưu trú bằng dấu xuất nhập cảnh trên hộ chiếu hoặc giấy tờ chứng minh cư trú, nên điều quan trọng là phải lưu giữ cẩn thận các giấy tờ làm bằng chứng ngay từ trước khi trở về Nhật.
Trong thủ tục đổi bằng lái nước ngoài, tùy theo quốc gia/khu vực, bạn có thể được miễn một phần thi lý thuyết hoặc thi thực hành. Việc có được miễn hay không và phạm vi miễn sẽ được 판단 dựa trên tiêu chuẩn của Nhật Bản, và khác nhau tùy theo quốc gia/khu vực xuất thân cũng như điều kiện của bằng lái.
Tuy nhiên, không phải kiểu đơn giản như “quốc gia này chắc chắn được miễn” hay “khu vực này bắt buộc phải thi”. Việc miễn hay không và phạm vi miễn được quyết định dựa trên tiêu chuẩn do Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản quy định. Hơn nữa, chế độ cũng có thể được rà soát, nên thông tin vài năm trước chưa chắc vẫn còn hiệu lực hiện nay. Cuối cùng, việc xác nhận theo hướng dẫn mới nhất của Trung tâm cấp bằng lái hoặc đồn cảnh sát nơi bạn cư trú là điều không thể thiếu. Các bài giải thích phổ biến trên internet có thể tham khảo, nhưng hãy обязательно kiểm tra thêm bằng thông tin chính thức.
Trong thủ tục đổi bằng, bạn sẽ cần nhiều loại giấy tờ, và mỗi loại đều có vai trò rõ ràng. Trọng tâm trước hết là “giấy phép lái xe nước ngoài”. Đây là bằng chứng cho thấy bạn đã có tư cách lái xe, và cần còn trong thời hạn hiệu lực.
Tiếp theo, bạn sẽ cần “bản dịch tiếng Nhật của bằng lái”. Đây là để phía Nhật hiểu chính xác các thông tin ghi trên bằng lái nước ngoài (hạng bằng, ngày取得, thời hạn hiệu lực, v.v.). Ngoài ra, “hộ chiếu” cần thiết để xác nhận bạn đã xuất nhập cảnh quốc gia nào vào thời điểm nào; “thẻ cư trú” và giấy chứng nhận cư trú (jūminhyō) có vai trò thể hiện tình trạng cư trú thực tế tại Nhật. Bên cạnh đó, bạn cũng sẽ cần chuẩn bị “ảnh thẻ”, “đơn đăng ký”, “lệ phí”, v.v.
Như vậy, nếu bạn ý thức rằng mỗi giấy tờ đều có vai trò “chứng minh tư cách lái xe”, “chứng minh thời gian lưu trú”, “chứng minh cư trú tại Nhật” thì sẽ dễ hiểu vì sao cần giấy tờ đó. Khi hiểu vai trò, bạn cũng sẽ dễ hình dung thiếu sót ở đâu thì thủ tục có thể bị dừng lại.
Khi chuẩn bị giấy tờ, không chỉ “chuẩn bị đủ” mà còn cần “nội dung chính xác”. Đặc biệt, các giấy tờ như bản dịch và thẻ cư trú dễ vướng ở những chi tiết nhỏ, vì vậy hãy lưu ý các điểm sau.
Hình thức bản dịch và cách xử lý đơn vị nhận dịch có thể khác nhau tùy theo quốc gia/khu vực. Nếu phương thức dịch hoặc điều kiện giấy tờ cần thiết không phù hợp, hồ sơ có thể không được tiếp nhận tại quầy, vì vậy trước khi nộp, điều quan trọng là bạn cần kiểm tra hướng dẫn chính thức của Trung tâm cấp bằng lái hoặc các cơ quan liên quan.
Nếu hình dung trước quy trình cụ thể, bạn sẽ giảm đáng kể lo lắng trong ngày làm thủ tục. Tùy khu vực, có nơi cần đặt lịch trước và có nơi đến trực tiếp quầy, nhưng các bước chung như sau.
Ngoài các giấy tờ này, để yên tâm hơn, bạn cũng nên kiểm tra trước các vật dụng mang theo trong ngày như bút để điền, giấy ghi chú, tiền mặt tùy theo phương thức nộp lệ phí, v.v.
Vì kiểm tra năng lực có kiểm tra thị lực, nếu bạn dùng kính hoặc kính áp tròng thì hãy nhớ mang theo.
Trong bài thi lý thuyết, bạn sẽ được hỏi về luật giao thông, biển báo và quan điểm lái xe an toàn của Nhật Bản. Tùy quốc gia/khu vực xuất thân, có thể được miễn, nhưng với người cần thi, bạn có thể lo lắng vì đề thi bằng tiếng Nhật. Dù vậy, nếu bạn học trước bằng các tài liệu và bộ câu hỏi luyện tập được giới thiệu trong hướng dẫn chính thức, bạn sẽ dễ làm quen với xu hướng ra đề. Đặc biệt, ý nghĩa biển báo, cách hiểu về đường ưu tiên, cấm lái xe khi uống rượu… là những quy tắc được coi trọng ở Nhật và là điểm nên kiểm tra kỹ.
Kỳ thi có thời gian cố định, nếu đến muộn thì có thể không được thi trong ngày đó. Không chỉ giờ tiếp nhận, bạn cũng nên kiểm tra trước giờ bắt đầu thi và thời điểm dự kiến kết thúc, và đến địa điểm thi với dư thời gian.
Trong bài thi thực hành, bạn sẽ lái xe thực tế để kiểm tra mức độ hiểu luật lái xe của Nhật. Trong nhiều trường hợp, bài thi diễn ra trên sa hình trong khu vực trường thi, và giám khảo sẽ ngồi ghế phụ. Trước khi thi, bạn có thể được phát sơ đồ đường chạy hoặc được giải thích, vì vậy điều quan trọng là bình tĩnh lắng nghe quy trình.
Những điểm dễ vấp gồm: “lưu thông bên trái”, “vị trí dừng khi dừng hẳn”, “triệt để ưu tiên người đi bộ”, “thời điểm bật xi-nhan và kiểm tra gương”. Đặc biệt, ở Nhật, an toàn của người đi bộ và xe đạp được coi trọng rất cao; việc ưu tiên người đi bộ tại vạch qua đường và giảm tốc/quan sát tại giao lộ không có đèn tín hiệu sẽ bị đánh giá nghiêm. Không chỉ thao tác như lùi xe hay đỗ song song, mà mức độ bạn kiểm tra an toàn xung quanh cẩn thận đến đâu cũng là điểm đánh giá quan trọng.
Thủ tục đổi từ bằng lái nước ngoài sang bằng lái Nhật Bản có nhiều điều cần cân nhắc như điều kiện theo từng quốc gia, chuẩn bị giấy tờ và ứng phó với các kỳ thi ở Nhật, nên ban đầu bạn có thể bối rối. Tuy nhiên, nếu bạn sắp xếp từng bước về tổng thể quy trình và các điều kiện cần thiết, bạn sẽ thấy rõ mình cần chuẩn bị gì. Đặc biệt, việc hiểu “cần thi những gì” và “mỗi giấy tờ dùng để chứng minh điều gì” là điểm quan trọng giúp giảm bớt lo lắng.
Để lái xe an toàn tại Nhật, không chỉ là lấy bằng, mà còn cần thái độ tiếp tục học các quy tắc giao thông, biển báo và văn hóa lái xe đặc trưng của Nhật trong đời sống hằng ngày. Ngay cả khi bạn chưa quen tiếng Nhật, nếu biết tận dụng tốt hỗ trợ đa ngôn ngữ và môi trường học lái dành cho người nước ngoài, bạn vẫn có thể tiến từng bước theo nhịp độ của mình.
Nếu bạn muốn tìm thêm thông tin chi tiết về việc lấy bằng/đổi bằng, hoặc muốn tìm trường dạy lái và gói học lái nội trú phù hợp, hãy tham khảo thêm thông tin từ Japan License Connect. Hãy tận dụng các bài viết hỗ trợ việc chọn trường và hiểu制度, để bước tiếp một bước hướng tới cuộc sống lái xe an toàn và thoải mái tại Nhật.