---

1. Xếp hạng các lỗi vi phạm phổ biến ở người nước ngoài và thực trạng an toàn giao thông

1.1 Tổng quan về sự gia tăng người lái xe nước ngoài (du khách và người cư trú) và tình hình tai nạn

Với nhiều mục đích khác nhau như du lịch, kinh doanh, thực tập sinh kỹ năng hay kỹ năng đặc định, số lượng người nước ngoài lái xe tại Nhật Bản đang tăng lên đều đặn. Không chỉ du khách sử dụng xe thuê, mà cả người nước ngoài cư trú sử dụng ô tô cho đời sống hàng ngày và công việc cũng đang mở rộng. Tại các khu vực địa phương, ô tô cá nhân đã trở thành một phần hạ tầng thiết yếu của cuộc sống.

Phương thức lấy bằng lái xe cũng rất đa dạng. Có những người lấy bằng tại các trường dạy lái xe trong nước, có những người chuyển đổi từ bằng lái của quốc gia mình, hoặc sử dụng bằng lái quốc tế để lái xe trong thời gian ngắn. Có thể nói đây là tình trạng mà những người có kinh nghiệm lái xe và nền tảng văn hóa khác biệt đáng kể đang cùng lưu thông trên một con đường.

Nhìn vào thống kê tai nạn giao thông, so với tài xế người Nhật, số lượng vụ tai nạn của người nước ngoài cư trú thường có tổng số mẫu nhỏ hơn, nhưng các vụ tai nạn liên quan đến vi phạm vẫn xảy ra ở một tỷ lệ nhất định. Đặc biệt nổi bật là các trường hợp do thiếu hiểu biết về biển báo, vạch kẻ đường hoặc chưa quen với các quy tắc giao thông đặc thù của Nhật Bản. Ngoài ra, số lượng người nước ngoài lái xe cho mục đích công việc như xe công ty, xe kinh doanh, xe tải cũng đang tăng lên, và không ít trường hợp vi phạm hay tai nạn dẫn đến các vấn đề trực tiếp về “tai nạn lao động”, “tuân thủ pháp luật” và “hình ảnh doanh nghiệp”.

1.2 Xếp hạng các lỗi vi phạm giao thông phổ biến ở người nước ngoài và các yếu tố bối cảnh

Các lỗi vi phạm thường được chỉ ra ở tài xế nước ngoài bao gồm các lỗi liên quan đến tốc độ, hiểu lầm về việc tạm dừng hoặc quyền ưu tiên, và vi phạm nghĩa vụ bảo vệ người đi bộ. Thứ tự chi tiết trong bảng xếp hạng có thể thay đổi tùy theo dữ liệu và khu vực, nhưng về xu hướng có thể kể đến các mục sau đây.

Thứ nhất là chạy quá tốc độ và không giữ khoảng cách an toàn. Tốc độ giới hạn tại Nhật Bản có thể bị coi là “chậm” đối với một số quốc gia hoặc khu vực, dẫn đến các trường hợp chạy quá tốc độ theo cảm tính, đặc biệt là trên đường cao tốc hoặc đường chính. Thêm vào đó, do xe số tự động chiếm ưu thế nên thao tác chân ga trở nên đơn điệu, khiến tốc độ tăng lên mà người lái không nhận ra.

Thứ hai là lỗi không tạm dừng và phán đoán sai về đường ưu tiên. Đặc biệt khi biển báo “Dừng lại” (Tomare) có thiết kế hoặc cách lắp đặt khác với quốc gia sở tại, hoặc tại các ngã tư mà vị trí biển báo không khớp với vị trí dừng thực tế (vạch dừng), người lái rất dễ vô ý bỏ qua. Đối với những người đến từ các quốc gia lái xe bên phải, sự nhầm lẫn về “quan hệ ưu tiên trái phải” do quy tắc lái xe bên trái của Nhật Bản cũng là một điểm dễ gây ra vi phạm.

Thứ ba là các vi phạm liên quan đến người đi bộ và xe đạp. Việc không nhận ra các quy tắc vận hành đặc thù hoặc quy tắc địa phương của Nhật Bản như ưu tiên người đi bộ tại vạch kẻ đường, nghĩa vụ đi chậm trong khu vực trường học, hay khái niệm về làn đường cho xe đạp, mà lái xe theo cảm nhận của quốc gia mình sẽ dẫn đến vi phạm. Vì đây thường không phải là hành vi cố ý mà là kết quả của việc “không biết” hoặc “làm theo thói quen”, nên việc giáo dục trước và theo dõi liên tục là không thể thiếu.

2. Các mô hình vi phạm cụ thể thường gặp ở tài xế nước ngoài

2.1 Lý do dễ xảy ra lỗi vi phạm tốc độ và không giữ khoảng cách an toàn

Vi phạm tốc độ và không giữ khoảng cách là những lỗi phổ biến bất kể là người nước ngoài hay người Nhật, nhưng đối với tài xế nước ngoài còn có những bối cảnh đặc thù. Trước hết, trong trường hợp tốc độ giới hạn của Nhật Bản được thiết lập thấp hơn so với quốc gia sở tại, khoảng cách giữa tốc độ cảm nhận và biển báo giao thông dễ phát sinh, dẫn đến việc vi phạm dù người lái “nghĩ rằng mình đang đi theo dòng chảy giao thông”. Ngoài ra, trên những con đường mà điểm thay đổi tốc độ giới hạn khó hiểu, vi phạm do bỏ lỡ biển báo cũng dễ xảy ra hơn.

Về khoảng cách giữa các xe, nếu không quen với môi trường giao thông Nhật Bản, đôi khi người lái khó nắm bắt được cảm giác về khoảng cách thích hợp. Đặc biệt là ở các khu vực đô thị, do tắc đường hoặc lưu lượng giao thông lớn, khoảng cách với xe phía trước thường bị thu hẹp, dẫn đến tăng nguy cơ đâm đuôi xe. Đối với xe lớn hoặc xe tải, nếu hiểu biết về việc khoảng cách dừng xe trở nên dài hơn không đầy đủ, mức độ nguy hiểm sẽ càng tăng lên.

2.2 Vi phạm phát sinh từ việc thiếu hiểu biết về biển báo như tạm dừng và đường ưu tiên

Các vi phạm xoay quanh việc tạm dừng và đường ưu tiên là lĩnh vực dễ xảy ra nếu không hiểu rõ cấu trúc ngã tư và biển báo của Nhật Bản. Đặc biệt trên những con đường lần đầu đi qua, người lái phải phán đoán ý nghĩa biển báo ngay lập tức, điều này thường gây áp lực lớn cho người nói tiếng nước ngoài. Để ngăn chặn vi phạm trong lĩnh vực này, điều quan trọng là phía doanh nghiệp cần kết hợp giữa giáo dục hệ thống và xác nhận thực tế.

Trình tự dễ xảy ra vi phạm liên quan đến tạm dừng và quan hệ ưu tiên có thể được sắp xếp theo các giai đoạn như sau:

1. Bản thân không biết ý nghĩa của biển báo/vạch kẻ đường, hoặc lái xe với sự hiểu biết mơ hồ
   
2. Không hiểu mối quan hệ giữa “vị trí” biển báo và “vị trí thực tế cần dừng (trước vạch dừng hoặc vạch kẻ đường cho người đi bộ)”, dẫn đến việc không dừng lại hoàn toàn
   
3. Trong các tình huống mà quy tắc ưu tiên bên trái hay bên phải khác nhau giữa Nhật Bản và quốc gia sở tại (như vòng xuyến hoặc ngã ba chữ T), người lái vẫn di chuyển theo cảm nhận của quốc gia mình
   
4. Bỏ lỡ biển báo vào ban đêm hoặc khi thời tiết xấu, tiến vào ngã tư theo ý định “như mọi khi”
   
5. Học theo các quy tắc địa phương sai lầm từ người hướng dẫn hoặc tiền bối đi cùng, và biến nó thành thói quen
   
   

3. Cách thức tiếp cận của doanh nghiệp để ngăn ngừa các lỗi vi phạm phổ biến ở người nước ngoài

3.1 Các điểm về kinh nghiệm lái xe, bằng cấp và sự phù hợp cần xác nhận trước khi tuyển dụng

Để giảm thiểu vi phạm của tài xế nước ngoài, việc đánh giá kỹ lưỡng ngay từ giai đoạn tuyển dụng là rất quan trọng. Nếu tuyển dụng mà không nắm rõ kinh nghiệm lái xe, bằng cấp và sự phù hợp, chi phí giáo dục và rủi ro tai nạn sau khi vào công ty sẽ rất lớn. Các điểm cần xác nhận trước khi tuyển dụng có thể được tóm tắt như sau:

• Loại bằng lái đang sở hữu, quốc gia cấp bằng và phân loại xe được phép điều khiển
• Thâm niên lái xe thực tế (không chỉ số năm mà còn cả kinh nghiệm về môi trường lái xe và loại xe)
• Có hay không có lịch sử vi phạm giao thông hoặc tai nạn, và nội dung chi tiết
• Khả năng giao tiếp bằng tiếng Nhật hoặc ngôn ngữ sử dụng (mức độ hiểu chỉ dẫn và biển báo)
• Tình trạng sức khỏe và thể lực đối với việc lái xe đường dài hoặc lái xe ban đêm
  

3.2 Phương pháp thiết kế giáo dục để giúp hiểu rõ quy tắc nội bộ và quy tắc giao thông Nhật Bản

Sau khi tuyển dụng, việc thiết kế giáo dục để họ hiểu dần dần các quy tắc giao thông Nhật Bản và quy tắc nội bộ của công ty là không thể thiếu. Điểm mấu chốt là không nhồi nhét nội dung phức tạp ngay lập tức, mà sắp xếp theo thứ tự ưu tiên giữa “những điều cơ bản cần nắm vững trước tiên” và “những quy tắc đặc biệt quan trọng trong công việc” để tiến hành theo các bước hợp lý.

Nền tảng là các quy tắc giao thông chung như biển báo, vạch kẻ đường của Nhật Bản, quy tắc lái xe bên trái, quan hệ ưu tiên và hạn chế tốc độ. Tại đây, hãy chuẩn bị tài liệu bằng nhiều ngôn ngữ như tiếng mẹ đẻ hoặc tiếng Anh, sử dụng nhiều hình minh họa, ảnh và video để họ có thể hiểu một cách trực quan vượt qua rào cản ngôn ngữ. Trên cơ sở đó, cấu trúc lồng ghép thêm các quy tắc riêng của công ty (đồng phục, cấm uống rượu, cấm sử dụng điện thoại, quy tắc báo cáo, v.v.) sẽ mang lại hiệu quả cao.

4. Các biện pháp thực hành phòng tránh vi phạm mà bản thân tài xế nước ngoài có thể thực hiện

4.1 Các bước để học quy tắc giao thông Nhật Bản một cách hiệu quả

Để lái xe an toàn tại Nhật Bản, thái độ chủ động học hỏi quy tắc giao thông của chính tài xế nước ngoài là điều không thể thiếu. Tuy nhiên, việc ghi nhớ một lượng lớn quy tắc cùng một lúc là một gánh nặng, vì vậy cần phải cân nhắc thứ tự học tập. Một quy trình học tập hiệu quả có thể được sắp xếp như sau:

1. Tìm kiếm các tài liệu nhập môn về quy tắc giao thông Nhật Bản được viết bằng tiếng mẹ đẻ hoặc ngôn ngữ thông thạo để nắm bắt bức tranh tổng thể
   
2. Tập trung học các quy tắc cơ bản dễ dẫn đến tai nạn như biển báo, vạch kẻ đường, lái xe bên trái, giới hạn tốc độ và tạm dừng
   
3. Kiểm tra tình hình đường sá của khu vực dự định lái xe thực tế (đường một làn, có xe ngược chiều hay không, khu vực trường học, v.v.) qua bản đồ hoặc video
   
4. Đi cùng với hướng dẫn viên người Nhật hoặc người có kinh nghiệm để xác nhận tại hiện trường cách áp dụng các quy tắc đã học trong lý thuyết
   
5. Định kỳ xem lại giáo trình hoặc tài liệu trực tuyến, ghi chú lại các điểm thắc mắc để hỏi người phụ trách của công ty hoặc trường dạy lái xe
   

Bằng cách thực hiện theo từng giai đoạn như vậy, sẽ dễ dàng tránh được trạng thái “lo lắng vì có quá nhiều quy tắc không biết”. Ngoài ra, việc tận dụng điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng để có thể kiểm tra quy tắc bất cứ lúc nào cũng giúp tăng thêm sự an tâm. Thói quen ghi lại những điều nhận ra khi xem lại hình ảnh từ camera hành trình để phản hồi khách quan về cách lái xe của mình cũng rất hữu ích trong việc ngăn ngừa vi phạm.

4.2 Các điểm kiểm tra và phương pháp tự kiểm tra cần lưu ý khi lái xe hàng ngày

Ngay cả sau khi đã học quy tắc giao thông Nhật Bản, chìa khóa để ngăn ngừa vi phạm nằm ở việc bạn có thể ý thức và thực hành chúng đến mức nào trong việc lái xe hàng ngày. Đặc biệt, tài xế nước ngoài dễ bị căng thẳng và mệt mỏi khi lái xe trong môi trường không quen thuộc, dẫn đến những lúc sự chú ý bị giảm sút. Do đó, việc thực hiện tự kiểm tra đơn giản trước và sau khi lái xe mỗi ngày là rất quan trọng.

Trước khi lái xe, hãy tự hỏi bản thân: “Mình đã ngủ đủ chưa?”, “Còn ảnh hưởng của rượu bia không?”, “Tình trạng sức khỏe có ổn không?”, đồng thời kiểm tra tình trạng đèn, xi nhan và phanh của xe. Việc nắm rõ lộ trình và thời gian di chuyển trước khi khởi hành, ý thức về một lịch trình dư dả thời gian cũng sẽ giúp ngăn chặn vi phạm tốc độ. Trong khi lái xe, điều quan trọng là phải chủ động phản hồi xem: “Mình có bỏ lỡ biển báo nào không?”, “Khoảng cách và tốc độ có phù hợp không?”, “Mình đã chú ý đầy đủ đến người đi bộ và xe đạp chưa?”.

Sau khi lái xe, hãy nhìn lại xem có tình huống nào gây thót tim hoặc cảm thấy lo lắng trong ngày hôm đó không, và để lại một ghi chú ngắn gọn để sau này dễ dàng phân tích điểm yếu của bản thân.Bằng cách tích lũy những nhận biết nhỏ, bạn sẽ sớm phát hiện ra “thói quen nguy hiểm” của chính mình và dễ dàng sửa đổi hơn.Nếu phía doanh nghiệp chuẩn bị sẵn biểu mẫu phản hồi hoặc thiết lập các buổi phỏng vấn định kỳ, việc tự kiểm tra của chính tài xế sẽ trở nên hiệu quả hơn.

5. Hãy hiểu rõ các lỗi vi phạm phổ biến ở người nước ngoài để hướng tới việc sử dụng tài xế an toàn

Các lỗi vi phạm phổ biến ở tài xế nước ngoài như tốc độ, tạm dừng, thiếu chú ý đến người đi bộ và xe đạp hoàn toàn không phải là những điều đặc biệt. Tuy nhiên, do sự thiếu hiểu biết về quy tắc giao thông và môi trường đường sá của Nhật Bản, kết hợp với sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa, rủi ro vi phạm và tai nạn có thể tăng cao. Chính vì vậy, điều quan trọng là cả phía doanh nghiệp và bản thân tài xế cần hiểu đúng về các “điểm dễ xảy ra vi phạm” và bối cảnh của chúng, từ đó tập trung vào giáo dục trước và theo dõi hàng ngày.

Tại Japan License Connect, chúng tôi sẽ tiếp tục truyền tải thông tin về quy tắc giao thông Nhật Bản và các quy tắc mà tài xế nước ngoài cần lưu ý. Hãy nhớ đón xem nhé.